Ullath

  • poorteind1jpg
  • Batu Kapitanjpg
  • Geredja Ullath
  • DSC00047JPG
  • Baileo
 

GESCHIEDENIS ULLATH

Ullath ligt in de Molukken (momenteel nog een provincie van Indonesië) ook wel Maluku genoemd en is een dorp op een van de drie Lease-eilandjes ten oosten van Ambon namelijk het eilandje Saparua. De naam Ullath ontstond nadat zes oude "dorpen" van de bergen aan de kust gingen vestigen. De naam kwam overeen met de politieke geschiedenis tijdens het bewind van Italil Pattipeilohy in de bergen. Dit had ook te maken met de politiek van de Nederlanders, die toendertijd niet geliefd waren bij de bevolking. De naam of begrip Ullath komt van een woord in de streektaal van de Molukken, namelijjk "urat"en betekent fluorescerende of lichtgevende paddestoel. Het is een soort paddestoel, die licht af geeft in het donker. Deze paddestoel groeit groepsgewijs in het wild. De mens gebruikte, als hij geen ander verlichting heeft, deze paddestoel als verlichting in het donker en het schijnsel is voldoende om op korte afstand iets te kunnen zien.

Volgens overlevering onstond de naam Ullath, toen het dorp in het donker werd gebouwd. De bewoners hanteerden bij de bouw van het dorp de fluorescerende paddestoel als verlichting. Het dorp was tegen de ochtend gereed en op klaarlichte dag stond een compleet dorp met baileo, kerk, school en woningen. Naar aanleiding van deze djamur api kreeg het dorp de naam Ullath.

 

KAMPONG ULLATH

Dorp Ullath bevindt zich tussen het dorpje Sirisori en kampong Ouw. Gelegen langs de kust en in het bezit van eentropisch woud. Voordat men Ullath binnenkomt moet je eerst door een grote witte poort. Middelpunt van het dorpje is de kerk en de baileo.

Toen de kerk van Ullath, genaamd "Syalom", gebouwd werd, hielpen alle inwoners van Ullath. Zand, stenen en koraalstenen haalden de inwoners zelf van het strand. Bamboe werd gehaald uit het woud. Hout  kregen wij ook van de inwoners van Boano. In het jaar 1973 was de kerk gereed en werd deze officieel geopend. In 1998 werd de kerk gerenoveerd.

 

Dichtbij de kerk staat de baileo. De baileo kan je zien als een dorpsraadhuis. Het symboliseert de traditionele cultuur als de navel van het universum van de dorpelingen, de eenheid tussen religie en adat(ongeschreven gewoonterecht dat de traditionele maatschappelijke relaties regelt; het totaal van alle zeden, gewoonten en overleveringen), en tegelijkertijd de scheiding van macht tussen God en devoorouders. Gebouwd van traditionele houten materialen en bedekt met een atap-
dak, symboliseert de rechthoekige open structuur ook het verleden waarin de Ambonese etnische identiteit stevig is verankerd, terwijl de kerk en moskee, 
tegenwoordig vaak gebouwd van steen en niet-traditionele materialen, naar detoekomst in een moderne wereld wijzen. De baileo staat ook voor deze wereld, het hier en nu, terwijl kerk of moskee verwijzen naar de volgende wereld, de wereld van verlossing.

De struktuur zelf is een afspiegeling van de sociale relaties en de statushierarchie binnen de dorpsgemeenschap. Elke Soa (familie) bezit een bepaalde paal (tiang), waarvan de positie afhangt van de rang van de soa en waaronder de soa-vertegenwoordiger zit tijdens adat-ceremoniën. Zo ook hebben alle andere adat-functionarissen naar rang een vaste plaats. Onder het dak is een speciaal platform (in veel dorpen niet meer aanwezig) waarop de dorpsvoorouders zich verzamelen tijdens ceremoniën en bijeenkomsten. 
De verheven positie van hun verzamelplaats symboliseert hun superioriteit boven de gewone mensen. Omdat de baileo gewijd is aan de voorouders, moet hij altijd in goede conditie worden gehouden.

Bron: In de schaduw van de berg Nunusaku, Dieter Bartels